Thực tế ảo (Virtual Reality- VR), thực tế tăng cường (Augmented Reality - AR) - xu hướng công nghệ mới

Tốc độ phát triển công nghệ ngày càng nhanh, có rất nhiều thứ đã trở thành hiện thực mặc dù cách đây 10 năm chúng ra cho rằng đó là không tưởng. Ngày nay, một số “điều không tưởng” đó lại tăng lên ngày càng nhanh, đặc biệt trong khoảng 2 năm trở lại đây, công nghệ về xử lý hình ảnh phát triển một cách vượt bậc và ấn tượng nhất có thể nói đến là công nghệ thực tế ảo (VR) và thực tế tăng cường (AR).

Quay lại những năm 1990, công nghệ thực tế ảo đã được nói đến như một “mong ước”, nhiều công ty đã cố gắng nhưng đều thất bại trong việc nghiên cứu để tạo ra nó. Các thiết bị đáng chú ý nhất trong khoảng thời gian này là kính thực tế ảo Virtual Boy của Nintendo mặc dù nó đã thất bại thảm hại và đã ngưng sản xuất sau một năm bán ra thị trường. Kể từ đó, Nintendo không bao giờ quan tâm đến việc cải thiện công nghệ, chính điều đó đã tạo cơ hội cho các đối thủ cạnh tranh ngấm ngầm đưa công nghệ thực tế ảo này quay trở lại vào đời sống của chúng ta.

Khi nói đến việc công nghệ thực tế tăng cường, chúng ta đang tìm kiếm cái gì đó khác biệt để so sánh với thực tế ảo nhằm mang đến cho người người tiêu dùng những trải nghiệm thú vị nhất. Chúng ta đã nhìn thấy một số ứng dụng với AR, cùng với các trò chơi video và phần cứng thiết bị như kính Google. Rõ ràng là hiện tại, AR có lợi thế hơn so với VR, và có thể rất khó bị thay thế trong thời gian tới.

VR (Thực tế ảo) là gì?

Thực tế ảo là việc tạo ra một thế giới ảo mà người dùng có thể tương tác với thế giới ảo nên nó được thiết kế theo cách mà người dùng sẽ cảm thấy khó khăn để phân biệt từ những gì có thật và những gì không. Hơn nữa, với công nghệ VR, người sử dụng chỉ được thật sự trải nghiệm bằng việc mang một chiếc mũ bảo hiểm VR hoặc kính bảo hộ tương tự như Oculus Rift.

Hiểu ngắn gọn thực tế ảo là một chương trình giả lập làm cho người dùng có cảm giác thật trong môi trường ảo như game, phim, mô hình thiết kế thiết kế 3D.Những ứng dụng VR sẽ đưa bạn vào một thế giới mới, một thế giới ảo hoàn toàn và khi đó gần như bạn không còn nhận thức gì về thế giới thật xung quanh mình nữa. Ví dụ, bạn sẽ được đưa vào một trạm không gian trong tương lai năm 2069, nơi mà bạn sẽ đi lên các phi thuyền, bay lượn giữa các vì sao. Một ví dụ khác: bạn sẽ được đưa về thời tiền sử dạo chơi cùng khủng long, sờ vào chúng, bay giữa các ngọn núi lửa với những khu rừng nguyên sinh phủ đầy bên dưới. Những thứ bạn thấy hoàn toàn là những hình ảnh do máy tính hoặc điện thoại tạo ra, không có gì là thật cả.

Đặc tính của thực tế ảo đó là sự hòa nhập (Immersive). Thuật ngữ này mô tả cảm giác của bạn khi được đưa vào thế giới VR: bạn cảm thấy thế giới đó có thật không, bạn có thấy được hết những đối tượng trong đó hay không, bạn có cảm thấy như mình đang sống trong một không gian hoàn toàn mới hay không. Sự hòa nhập này một phần đến từ việc kính thực tế ảo sẽ bao phủ hết tầm nhìn của mắt nên bạn không thấy gì ngoài đời thật cả. Ngoài ra, VR cũng phải tạo được sự thoải mái cho bạn khi sử dụng vì bạn sẽ di chuyển đầu rất nhiều, nếu thiết bị theo dõi chuyển động của đầu không đủ tốt và phần mềm xử lý không đủ nhanh, bạn sẽ bị lệch về những gì mình thật sự thấy và những gì não cảm nhận, tạo ra một cảm giác khó chịu và thậm chí là mệt mỏi, nhức đầu, buồn nôn. Đây là vấn đề mà nhiều sản phẩm VR đời đầu mắc phải. Ngày nay thì không còn nữa. Những sản phẩm như Oculus Rift hay Google Cardboard đã giải quyết được vấn đề này.

AR (Thực tế tăng cường) là gì?

AR (thực tế tăng cường) là sự kết hợp của môi trường thực tế ảo và môi trường thực tế thật. Các nhà phát triển có thể tạo mô phỏng hình ảnh trong các ứng dụng ảo và kết hợp với các yếu tố nội dung trong thế giới thực. Với công nghệ AR, người sử dụng có thể tương tác với ứng dụng ảo trong môi trường thật và người dùng có thể phân biệt giữa hai thế giới thực và thế giới ảo.

AR tập trung vào việc kết hợp giữa thế giới thật với thông tin ảo, không phải tách bạn ra một không gian riêng như VR. AR cũng sẽ cho phép bạn tương tác với nội dung ảo ngay trong đời thật, có thể là chạm vào, có thể phủ một lớp hình ảnh lên trên...
Ví dụ dễ thấy nhất: trò chơi Pokemon Go. Nó là một trò chơi trên smartphone, rõ ràng là ảo. Nhưng tọa độ của bạn trong game lại chính là tọa độ của bạn ngoài đời, bản đồ trong game chính là bản đồ thành phố bạn đang ở, và những trạm PokeStop mà bạn dừng lại để lấy vật phẩm là những địa danh nào đó có thật ngay trong chính thành phố của bạn. Sự kết hợp giữa thật và ảo như thế chính là AR.

Thiết bị AR khá nổi trong thời gian qua chính là Microsoft HoloLens. Chiếc kính này có một lớp kính để bạn vẫn thấy được những gì đang diễn ra bên ngoài chứ không bịt kín hết như Oculus Rift, HTC Vive VR hoặc Google Cardboard. HoloLens cũng sẽ dựng các ảnh ảo 3D rồi phủ lên những vật thể ngoài đời thực để bạn có thể tương tác với chúng.

AR và VR, cái nào đang phát triển mạnh hơn?

Tính đến thời điểm hiện tại, công nghệ AR đang phổ biến hơn so với VR, nhất là sau đợt Pokemon Go. AR có thể xài ngay chiếc điện thoại của bạn để chạy, vì hiện tại hầu hết điện thoại đều đã có camera cũng như các cảm biến đủ mạnh để nhận biết về thế giới bên ngoài của bạn. CEO Facebook cũng tin rằng smartphone sẽ là công cụ đưa AR đến với mọi người ở thời điểm ban đầu chứ không phải những thiết bị phức tạp như HoloLens. Hãy nhìn vào cách mà AR được Pokemon Go sử dụng, chẳng phải đó là một đợt bùng nổ hay sao? Trong khi đó, VR do đòi hỏi phải có phần cứng chuyên dụng nên chưa thể phát triển mạnh như AR. Ít nhất bạn sẽ cần có một chiếc kính thực tế ảo, dù giá rẻ hay mắc thì vẫn phải đi mua. Để trải nghiệm tốt hơn, bạn sẽ cần thêm một dạng tay cầm nào đó, có thể là tay cầm chơi game hay những thiết bị được phát triển riêng. Ở khoảng giá rẻ, chiếc kính Google Cardboard chỉ có giá 10-15$, nếu người dùng muốn dòng sản phẩm xử lý tốt hơn, hình ảnh rõ hơn, nét hơn thì có Oculus Rift giá 600$ hay HTC Vive Pre giá 800$. Ngoài ra, những chiếc kính Rift hay Vive còn đòi hỏi máy tính phải có cấu hình mạnh, thứ mà không phải ai cũng dễ dàng mua được

AR và VR thực chất không phải đối thủ của nhau. Mỗi cái có những ứng dụng rất riêng mà cái còn lại không thể làm được, vậy nên chúng vẫn sẽ tồn tại song song nhau. Nhưng ở thời điểm hiện tại, AR sẽ phát triển nhanh hơn về mặt thương mại và mức độ phổ biến, còn VR có lẽ phải đợi một thời gian nữa khi mà giá thành giảm và các thiết bị có cách tiếp cận dễ hơn với người dùng thì mới có thể xuất hiện đại trà và phục vụ các nhu cầu giải trí của con người tốt hơn.

Trần Ngọc Phương Thảo

Khoa Thương mại Điện tử và Truyền thông