Xu hướng báo mạng điện tử ở Việt Nam

1. Cung cấp thông tin qua các thiết bị khác ngoài màn hình máy vi tính:

Phát triển loại hình báo mạng – điện tử thông qua thiết bị đọc sách điện tử (ebook reader) sẽ là hướng đi mới của các tờ báo mạng ở Việt Nam:
Xã hội ngày càng phát triển cũng đồng nghĩa với mức sống của người dân ngày càng tăng cao. Mức thu nhập ngày càng tăng kèm theo sự phát triển của công nghệ hiện đại là điều kiện tiên quyết dẫn đến nhu cầu sở hữu và làm chủ công nghệ của nhân loại. Hơn nữa, hiện nay trên thị trường, giá của các loại thiết bị đọc sách ngày càng giảm càng khiến cho việc sở hữu được những chiếc Ipad, Kindle, Samsung Galaxy Tab,… để thỏa mãn nhu cầu cập nhật thông tin của công chúng càng trở nên dễ dàng.
Tuy nhiên, do giá thành của các thiết bị điện tử này còn khá cao so với mặt bằng thu nhập chung của dân cư nên việc khai thác thông tin trên ebook reader chưa thực sự khởi sắc. Thêm vào đó, tâm lý tiếp nhận thông tin qua các loại hình khác như báo in, máy vi tính, điện thoại di động,… đã trở thành thói quen. Cho nên, việc tiếp nhận một xu hướng mới cần phải có thời gian lâu dài và sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ phía những bên cung cấp dịch vụ.

Xu hướng phục vụ nhu cầu thông tin của độc giả báo mạng điện tử thông qua điện thoại di động là rất sáng sủa:
Tính đến năm 2013, tổng thuê bao điện thoại của cả nước đã đạt mức 105 triệu thuê bao. Trong đó, 93% thuê bao là thuê bao di động. Đây là một con số rất đáng quan tâm và là tiền đề cho việc phát triển thông tin báo mạng điện tử qua điện thoại di động.
Trên thực tế đã có nhiều tờ báo mạng điện tử ở Việt Nam cung cấp thông tin cho độc giả theo hướng này như Dantri.com.vn, VnExpress.net, Vietnamnet.vn,… Trong bản báo cáo khảo sát thực trạng sử dụng web trên thiết bị di động toàn cầu tháng 10/2010 của hãng sản xuất phần mềm trình duyệt web cho di động lớn nhất thế giới Opera công bố, báo Dantri.com.vn đứng thứ 2 (sau Google) trong top 10 địa chỉ web được người sử dụng thiết bị di động truy cập nhiều nhất tại Việt Nam.

2. Áp dụng hình thức thu phí hay còn gọi là Bức tường phí (paywall):

Bức tường phí (paywall) là một hệ thống ngăn chặn người dùng internet truy cập vào nội dung trang web mà không phải trả phí. Có hai loại bức tường phí là bức tường phí “cứng”: hạn chế tối đa người dùng truy cập nội dung mà không trả phí; và bức tường phí “mềm”: cho phép người dùng truy cập nội dung một cách linh động hơn như hạn chế số lượng bài được truy cập mỗi tháng.
Trên thế giới, khi doanh thu báo in sụt giảm, các tòa soạn tiến hành thu phí truy cập báo điện tử để bù lỗ. Báo điện tử của Anh và Mỹ là những tờ tiên phong trong việc thu phí báo điện tử. Tờ báo lớn đầu tiên sử dụng tường phí là The Wall Street Journal vào năm 1997. Năm 2007, tờ Financial Times chính thức thu phí truy cập. Năm 2010, The Times (London) đã áp dụng tường phí “cứng”. Tháng 3/2012, The New York Times áp dụng tường phí. Tháng 6/2013, The Washington Post thu phí khoảng 9,99 USD/tháng để truy cập bản web di động, 14,99 USD/ tháng cho trang web chính. Hiện nay, ở Mỹ có 48% cơ quan báo chí thu phí onilne, trong đó 17% áp dụng bức tường phí “cứng” và 33% áp dụng bức tường phí “mềm”. Châu Âu là khu vực có nhiều tờ báo mạng điện tử áp dụng thu phí nhất trên thế giới.
Với những ưu điểm:
+ Tốc độ cập nhật thông tin nhanh hơn.
+ Các tờ báo mạng sẽ chú ý nhiều hơn đến khả năng đa phương tiện để khiến tờ báo của mình trở nên hấp dẫn hơn.
+ Tạo ra tính tương tác cao hơn. Tờ báo lúc này không chỉ đơn thuần là cung cấp thông tin mà trở thành phương tiện chia sẻ thông tin, ở đó bạn đọc trở thành người sản xuất thông tin cho chính mình.
+ Nội dung thông tin chuyên sâu hơn.
+ Tạo uy tín trong lòng công chúng độc giả bằng cuộc cạnh tranh về chất lượng thông tin.
+ Có thể nhanh chóng tính đến phương án cho ra đời phiên bản bằng tiếng nước ngoài. Trên thực tế đã có một số tờ báo làm được điều này là : Nhân dân điện tử, Thanh niên Online,…
+ Vấn đề quản lý bản quyền sẽ được chặt chẽ hơn.
+ Tăng doanh thu cho các tòa soạn báo mạng điện tử, phục vụ cho quá trình phát triển kinh tế báo chí của các tòa soạn báo chí.
Tuy nhiên, nếu nội dung thông tin kém chất lượng, tờ báo sẽ phải đối mặt với một số rủi ro như giảm số lượng bạn đọc, giảm doanh thu quảng cáo. Cho nên, nếu muốn phát triển hình thức này thì điều đầu tiên mà mỗi tờ báo mạng điện tử phải chú trọng phát triển đó là nội dung thông tin.
Hiện tại người đọc báo mạng trên thế giới và ở Việt Nam hầu hết chỉ phải trả phí Internet để truy cập vào các trang báo mạng nhưng trong tương lai có thể sẽ phải trả phí để truy cập vào các trang báo điện tử. Đây được cho là xu hướng tất yếu của báo mạng điện tử bởi những tiện ích mà nó mang lại cho người làm truyền thông. Vấn đề đặt ra là phải làm sao để đáp ứng tốt nhu cầu thông tin của độc giả, thông tin trên báo chí phải có giá trị cao và vấn đề bản quyền báo chí phải thực sự được tôn trọng

3. Xu hướng đa phương tiện (multimedia):

Báo mạng điện tử có sự tổng hợp của công nghệ đa phương tiện, nghĩa là không chỉ văn bản, hình ảnh mà cả âm thanh, video và các chương trình tương tác khác.
Trong tương lai các tờ báo mạng điện tử của Việt Nam sẽ chú ý nhiều hơn tới khả năng đa phương tiện. Đó không phải là sự xuất hiện rời rạc mà phải là sự kết hợp hài hoà giữa các yếu tố văn bản, hình ảnh (động, tĩnh), âm thanh, đồ hoạ… trong một sản phẩm báo chí.
Gần như ngay lập tức cùng với những mẩu tin ngắn bằng văn bản là những đoạn hình ảnh, âm thanh được truyền trực tiếp trên trang chủ của báo mạng điện tử sẽ tạo ra sự hấp dẫn, sống động đặc biệt cho công chúng.
Bên cạnh việc biên tập, sưu tầm, phát lại các chương trình của nhiều kênh truyền hình, các trang web chia sẻ video thì các tờ báo mạng điện tử sẽ đầu tư để tự sản xuất ra các sản phẩm đa phương tiện của riêng mình. Và khá nhiều trong số đó là những chương trình tin tức, phóng sự mang tính chính trị, xã hội chứ không chỉ đơn thuần là những thông tin giải trí (âm nhạc, phim truyện, hài hước…).

4. Web 2.0 – Xu hướng tất yếu của báo mạng điện tử:

Web 2.0 là phương tiện chia sẻ thông tin. Web 2.0 không phải là cái gì hoàn toàn mới mà là sự phát triển của web hiện tại. Nó vẫn là web như chúng ta dùng từ trước tới nay. Chỉ khác là ở đó người đọc đang dần trở thành người sản xuất ra nội dung thông tin cho chính mình. Web 2.0 còn được gọi là mạng xã hội hay tờ báo công dân.
Web 2.0 cho phép người đọc có thể đưa lên mạng bất cứ thông tin gì. Với số lượng tham gia rất lớn, đến mức độ nào đó, qua quá trình sàng lọc, thông tin sẽ trở nên vô cùng giá trị. Vì vậy, ưu thế của Web 2.0 chính là sự tương tác giữa độc giả và tòa soạn.
Ở Việt Nam hiện nay cũng có đã có một số trang báo mạng điện tử manh nha xu hướng này. Ví dụ trang Bongda.com.vn là trang báo mà toàn bộ nội dung, bài viết, ý kiến của các thành viên đều được kiểm duyệt và bảo trợ thông tin bởi Báo Thể thao Việt Nam – Cơ quan thuộc Tổng cục Thể dục Thể thao trước khi đăng tải. Tức là những thông tin trên trang báo này đa số là của độc giả sản xuất và gửi đến cho tòa soạn. Bongda.com.vn không phải là phiên bản online của báo Bóng Đá giấy. Tuy nhiên, lượng bạn đọc truy cập vào tờ báo này lại cao hơn cả trang Bongdaplus.vn của báo Bóng Đá. Điều đó cho thấy hiệu quả của việc áp dụng xu hướng web 2.0 vào thực tiễn báo mạng ở Việt Nam hiện nay là rất cao.
Xã hội ngày càng phát triển nhanh chóng cùng với đó là sự phát triển về công nghệ thúc đẩy nhu cầu tìm kiếm thông tin của công chúng, Báo mạng điện tử đang ngày một khẳng định vị trí quan trọng của mình trong xã hội, góp phần thúc đẩy sự phát triển của xã hội.

Tác giả: ThS. Lê Thị Hải Vân
Khoa Thương mại điện tử và Truyền thông

Chia sẻ