Hiện trạng và thách thức thanh toán di động tại Việt Nam

Việt Nam là một thị trường tiềm năng để phát triển thanh toán di động (TTDĐ). Hiện nay, các giải pháp TTDĐ tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn bùng nổ về số lượng với nhiều giải pháp như: MPOs, Samsung Pay, QR pay, Mobile banking, các ví điện tử…Tuy nhiên, các giải pháp nói trên phần lớn mới xuất hiện trên thị trường và chưa có giải pháp nào trở thành giải pháp phổ biến, cụ thể như: 

Thanh toán qua các hệ thống Mobile banking của ngân hàng: Đây là hình thức thanh toán đã xuất hiện trên 10 năm tại Việt Nam và tiếp tục được các ngân hàng chú trọng phát triển. Trong năm 2017, việc thanh toán trên Mobile bước vào làn sóng mới là thanh toán qua mã QR. Hiện nay, đã có nhiều ngân hàng thương mại trong nước tham gia vào giải pháp thanh toán này với hàng triệu người dùng sẵn sàng sử dụng như BIDV, Vietcombank, Vietinbank, Nông nghiệp, TP Bank… Lợi ích lớn nhất của thanh toán mã QR là tính linh hoạt, thuận tiện với cả người tiêu dùng, doanh nghiệp lẫn ngân hàng, giúp cắt giảm nhiều chi phí.

Thanh toán ví điện tử: Dịch vụ này nở rộ tại thị trường Việt Nam trong khoảng 2-3 năm vừa qua. Hầu hết các đơn vị  trung gian thanh toán trên thị trường đều đang hướng sang lĩnh vực ví điện tử. Đến tháng 8/2017 có đến 14/24 đơn vị trung gian thanh toán được nhà nước cấp phép có cung cấp dịch vụ ví điện tử cho khách hàng như MOMO, VTC-Pay, ZaloPay, AirPay, Vimo, Vnmart, Payhoo, Moca…Tính năng thanh toán qua mã QR cũng được các đơn vị cung cấp triển khai trên các ví điện tử.

Gần đây, đã xuất hiện thêm các thiết bị bằng điện thoại thông minh đi kèm với đầu đọc thẻ nhỏ gọn, cơ động, giá thành rẻ (MPOS) bên cạnh máy POS truyền thống. Ở góc độ thẻ thanh toán (ATM, Tín dụng), sự xuất hiện của giải pháp Samsung Pay cho phép người dùng nhập thông tin thẻ vào một số loại điện thoại di động Samsungpay để thanh toán mà không cần xuất trình thẻ.

Theo thống kê của Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, đến nay tại Việt Nam có trên 41 ngân hàng thương mại triển khai cung ứng dịch vụ thanh toán qua điện thoại di động với số lượng, giá trị giao dịch tăng trưởng nhanh. Trong 9 tháng đầu năm 2017, số lượng giao dịch thanh toán qua điện thoại di động đạt trên 90 triệu giao dịch, với giá trị giao dịch đạt trên 423.000 tỷ đồng (tương ứng đạt 93% và 139% so với năm 2016; đạt 153% và 316% so với năm 2015). Có thể nói, việc phát triển TTDĐ sẽ góp phần tiết kiệm chi phí chung cho xã hội, trong đó có dịch vụ ngân hàng. Tuy nhiên, việc phát triển TTDĐ tại Việt Nam phải đối mặt với các thách thức như:

  1. Thói quen thanh toán bằng tiền mặt, sự xuất hiện của nhiều giải pháp TTDĐ nhưng không có giải pháp nào nổi bật, tạo ra xu thế cho thị trường là những trở ngại lớn nhất cho người tiêu dùng và sự phát triển chung của thị trường.
  2. Các giải pháp kỹ thuật và nền tảng trung gian thanh toán cho TTDĐ hiện có trên thị trường khá nhiều, khác biệt mà chưa cótiêu chuẩn chung thống nhất.
  3. Các giải pháp công nghệ mới như NFC ( Near Field Communication, tạm dịch là công nghệ giao tiếp tầm ngắn), điện toán đám mây,… trong các dịch vụ tài chính chưa thực sự được phổ biến mạnh mẽ tại Việt Nam dẫn đến việc cung cấp các dịch vụ TTDĐ chưa linh hoạt và tối ưu hoá chi phí.
  4. Hành lang pháp lý cần được hoàn thiện để đáp ứng được tốc độ phát triển nhanh chóng của các giải pháp thanh toán hiện tại. Đồng thời, cần tăng cường bảo vệ người tiêu dùng, an ninh, an toàn mạng cũng như năng lực quản lý, giám sát nhằm tạo điều kiện cho thanh toán qua điện thoại di động tại Việt Nam phát triển an toàn, hiệu quả.

Có thể nói, bên cạnh những thuận lợi và lợi ích, TTDĐ đối diện với những thách thức nhất định liên quan đến khuôn khổ pháp lý, tính an toàn trong giao dịch, bảo mật thông tin, giao dịch xuyên biên giới, tội phạm công nghệ cao và chủ quyền số quốc gia. Những việc này cần được giải quyết bằng các giải pháp sáng tạo, thông qua học hỏi kinh nghiệm quốc tế, và cần có sự chung tay, hợp tác giữa Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp để “TTDĐ nhanh chóng bùng nổ và phổ cập ở Việt Nam như chúng ta đã làm được với điện thoại di động hơn 10 năm trước.”– Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ phát biểu tại diễn đàn TTDĐ Việt Nam – VEPF 2017.

Việt Nam là một thị trường tiềm năng để phát triển thanh toán di động (TTDĐ). Hiện nay, các giải pháp TTDĐ tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn bùng nổ về số lượng với nhiều giải pháp như: MPOs, Samsung Pay, QR pay, Mobile banking, các ví điện tử  …Tuy nhiên, các giải pháp nói trên phần lớn mới xuất hiện trên thị trường và chưa có giải pháp nào trở thành giải pháp phổ biến, cụ thể như:

Thanh toán qua các hệ thống Mobile banking của ngân hàng: Đây là hình thức thanh toán đã xuất hiện trên 10 năm tại Việt Nam và tiếp tục được các ngân hàng chú trọng phát triển. Trong năm 2017, việc thanh toán trên Mobile bước vào làn sóng mới là thanh toán qua mã QR. Hiện nay, đã có nhiều ngân hàng thương mại trong nước tham gia vào giải pháp thanh toán này với hàng triệu người dùng sẵn sàng sử dụng như BIDV, Vietcombank, Vietinbank, Nông nghiệp, TP Bank… Lợi ích lớn nhất của thanh toán mã QR là tính linh hoạt, thuận tiện với cả người tiêu dùng, doanh nghiệp lẫn ngân hàng, giúp cắt giảm nhiều chi phí.

Thanh toán ví điện tử: Dịch vụ này nở rộ tại thị trường Việt Nam trong khoảng 2-3 năm vừa qua. Hầu hết các đơn vị  trung gian thanh toán trên thị trường đều đang hướng sang lĩnh vực ví điện tử. Đến tháng 8/2017 có đến 14/24 đơn vị trung gian thanh toán được nhà nước cấp phép có cung cấp dịch vụ ví điện tử cho khách hàng như MOMO, VTC-Pay, ZaloPay, AirPay, Vimo, Vnmart, Payhoo, Moca…Tính năng thanh toán qua mã QR cũng được các đơn vị cung cấp triển khai trên các ví điện tử.

Gần đây, đã xuất hiện thêm các thiết bị bằng điện thoại thông minh đi kèm với đầu đọc thẻ nhỏ gọn, cơ động, giá thành rẻ (MPOS) bên cạnh máy POS truyền thống. Ở góc độ thẻ thanh toán (ATM, Tín dụng), sự xuất hiện của giải pháp Samsung Pay cho phép người dùng nhập thông tin thẻ vào một số loại điện thoại di động Samsungpay để thanh toán mà không cần xuất trình thẻ.

Theo thống kê của Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, đến nay tại Việt Nam có trên 41 ngân hàng thương mại triển khai cung ứng dịch vụ thanh toán qua điện thoại di động với số lượng, giá trị giao dịch tăng trưởng nhanh. Trong 9 tháng đầu năm 2017, số lượng giao dịch thanh toán qua điện thoại di động đạt trên 90 triệu giao dịch, với giá trị giao dịch đạt trên 423.000 tỷ đồng (tương ứng đạt 93% và 139% so với năm 2016; đạt 153% và 316% so với năm   2015  ). Có thể nói, việc phát triển TTDĐ sẽ góp phần tiết kiệm chi phí chung cho xã hội, trong đó có dịch vụ ngân hàng. Tuy nhiên, việc phát triển TTDĐ tại Việt Nam phải đối mặt với các thách thức như:

  1. Thói quen thanh toán bằng tiền mặt, sự xuất hiện của nhiều giải pháp TTDĐ nhưng không có giải pháp nào nổi bật, tạo ra xu thế cho thị trường là những trở ngại lớn nhất cho người tiêu dùng và sự phát triển chung của thị trường.
  2. Các giải pháp kỹ thuật và nền tảng trung gian thanh toán cho TTDĐ hiện có trên thị trường khá nhiều, khác biệt mà chưa có tiêu chuẩn chung thống nhất.
  3. Các giải pháp công nghệ mới như NFC ( Near Field Communication, tạm dịch là công nghệ giao tiếp tầm ngắn), điện toán đám mây,… trong các dịch vụ tài chính chưa thực sự được phổ biến mạnh mẽ tại Việt Nam dẫn đến việc cung cấp các dịch vụ TTDĐ chưa linh hoạt và tối ưu hoá chi phí.
  4. Hành lang pháp lý cần được hoàn thiện để đáp ứng được tốc độ phát triển nhanh chóng của các giải pháp thanh toán hiện tại. Đồng thời, cần tăng cường bảo vệ người tiêu dùng, an ninh, an toàn mạng cũng như năng lực quản lý, giám sát nhằm tạo điều kiện cho thanh toán qua điện thoại di động tại Việt Nam phát triển an toàn, hiệu quả.

Có thể nói, bên cạnh những thuận lợi và lợi ích, TTDĐ đối diện với những thách thức nhất định liên quan đến khuôn khổ pháp lý, tính an toàn trong giao dịch, bảo mật thông tin, giao dịch xuyên biên giới, tội phạm công nghệ cao và chủ quyền số quốc gia. Những việc này cần được giải quyết bằng các giải pháp sáng tạo, thông qua học hỏi kinh nghiệm quốc tế, và cần có sự chung tay, hợp tác giữa Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp để “TTDĐ nhanh chóng bùng nổ và phổ cập ở Việt Nam như chúng ta đã làm được với điện thoại di động hơn 10 năm trước.”- Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ phát biểu tại diễn đàn TTDĐ Việt Nam – VEPF 2017.

Chia sẻ